03 May 2023, 16:03
އަވަހަށް ފަރުވާ ނުހޯދައިފި ނަމަ ސިއްހަތަށް ނުރައްކާވާ ބައްޔެއްކަމަށްވާ ޓައިފޮއިޑް މާލޭގައި ފެތުރެން ފަށައިފިއެވެ.
މިކަމާ ގުޅިގެން "ސަން"އާ މައުލޫމާތު ހިއްސާކުރަމުން ކުޑަކުދިންގެ ހާއްސަ ޑޮކްޓަރު، ޑރ. އަޙްމަދު ފައިސަލް މިއަދު ވިދާޅުވީ މިވަގުތު ޓައިފޮއިޑް ޖެހިފައިވާ ފަސް މީހުންނަށް އައިޖީއެމްއެޗްގައި ފަރުވާ ދެމުން ދާ ކަމަށެވެ. އެއީ ހަތަރު ކުޑަކުދިންނާ ބޮޑުމީހެކެވެ.
"ޓައިފޮއިޑް ޖެހޭ ކުރީގަ ވެސް. އެކަމު ދެމަހުން އެއް މަހު އެކަކަށް، އެހާ މަދުން ޖެހޭނީ. މިދިޔަ މަހު ފަހުކޮޅުން ފެށިގެން ފަސް މީހުން ވީމަ މި ބަލި ޖެހޭ މިންވަރު އިތުރުކަން ފާހަގަ ކުރެވެނީ،" ޑރ. ފައިސަލް ވިދާޅުވިއެވެ.
މިއީ ކިހިނެތް ޖެހޭ ބައްޔެތް؟
ޓައިފޮއިޑަކީ ސަލްމޮނެއްލާ ޓައިފީ އޭ ކިޔާ ބެކްޓީރިއާ އަކުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މި ބަލި ފެތުރެނީ ސާފުތާހިރުކަން ކުޑަވުމާއި ތަޣައްޔަރު ވެފައިވާ ކާބޯތަކެތީގެ ސަބަބުންނެވެ. އެގޮތުން ތަޣައްޔަރު ވެފައިވާ ފެނާއި، ދޮވެގެން ކާންޖެހޭ ކާނާ ރަނގަޅަށް ނުދޮވުމުން މި ބަލި ޖެހޭކަން ޑރ. ފައިސަލް ފާހަގަ ކުރެއްވިއެވެ.
އެގޮތުން ދާދި ފަހުން ޑރ. މުހައްމަދު އަލީ ކުރެއްވި ޓްވީޓެއްގައި ވަނީ، ވިޔަފާރި ކުރާއިރު ރޯ ބިހާއި އެހެނިހެން ތަކެތި އެއް ކޮތަޅަކަށް އެޅުން ބުއްދިވެރި ނޫންކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ. ސަބަބަކީ، ރޯ ބިހުގެ ބޭރުގައި ހުންނަ ޖަރާސީމުގެ ސަބަބުން ޓައިފޮއިޑު ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު އިތުރުވާތީއެވެ.
ޑރ. މުހައްމަދު އަލީ ވިދާޅުވީ، ރަނގަޅު ކޮށްލަން ބިހުގެ ބޭރު ޑިޓާޖެންޓް ލައިގެން ދޮވުނު ނަމަވެސް ރަނގަޅު ނުވާނެ ކަމަށެވެ.
"އެގޮތަށް ހެދުމުން ބިހުގެ ތޮށިގަނޑުގައި ހުންނަ ކުދިކުދި ވިދުތައް ބޮޑަށް ހުޅުވި، ބޭރުގައި ހުންނަ ޖަރާސީމު ބިހުގެ އެތެރެއަށް ވަނުމަށް މަގު ފަހިވޭ،" ޑރ. މުހައްމަދު އަލީގެ ޓުވީޓުގައި ވެއެވެ.
އެހެންކަމުން މިފަދަ ބަލިތަކުން ސަލާމަތްވުމަށް އެންމެ ރަނގަޅީ ބޭރު ރީތިކޮށް ހުންނަ ބިސް ގަތުން ކަމަށް އެ ޓްވީޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައި ވެއެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ޑރ. ފައިސަލް ވިދާޅުވީ، ގަނޑުކޮށްފައި ހުންނަ މަހުގެ ބާވަތްތައް ވެސް އެއް ކޮތަޅެއްގައި އުފުލުން ބުއްދިވެރި ނޫން ކަމަށެވެ. އޭރުން ރޯމަހުގައި ހުންނަ ޖަރާސީމު އެހެން ކާނާގެ ބާވަތްތަކަށް ފެތުރުމުގެ ފުރުސަތު އޮންނާނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
"އަޅުގަނޑަށް ހީވަނީ މި ބަލި ރާއްޖޭގައި މިހާރު ފެތުރެނީ މި ނަޖިސް ހުންނަ ބިސް ފަދަ ކާއެއްޗިއްސާ އެހެނިހެން ކާނާ އެއްކުރާތީ ހެން،" ޑރ. ފައިސަލް ވިދާޅުވިއެވެ.
ބަލީގެ އަލާމާތްތަކަކީ ކޮބާ؟
މި ބަލީގެ މައިގަނޑު އަލާމާތަކީ ގަދައަށް ހުންއައުމެވެ. އެއަށްފަހު ބަނޑުގައި ރިއްސާ، މޭނުބައިކޮށް، ހޮޑު ލެވުން ހިމެނެއެވެ. މި ބަލީގައި މަދުން ނަމަވެސް ބަނޑު ދިޔާވެވެ. ގިނަ ބަޔަކަށް ދިމާވާ އަލާމާތަކީ ބަނޑު ހަރުވުމެވެ. ބަލީގެ އަލާމާތްތައް ފެނުމުން އަވަހަށް ޑޮކްޓަރަށް ދެއްކުން މުހިންމެވެ.
ސަލްމޮނެއްލާ ޓައިފީ އަކީ ހަށިގަނޑުގެ ވަކި ގުނަވަނެއްގައި އަށަގަންނަ ބެކްޓީރިއާއެކެވެ. އެހެންކަމުން ފަރުވާ ނުހޯދާ ގިނަ ދުވަސް ވެއްޖެ ނަމަ، ހަށގަނޑުގައި ބެކްޓީއާ އަށަގަނެފައި ވާ ގުނަވަނަށް އޭގެ އަސަރު ކުރެއެވެ.
އެގޮތުން ސިކުނޑިއަށް އަސަރު ކޮށްފި ނަމަ ފިޓު ޖެހުން ނުވަތަ ދާއިމީ ގޮތަކަށް ސިކުނޑިއަށް އޭގެ އަސަރު ކުރުން ހިމެނެއެވެ. އަދި ލިވާއަށް އަސަރުކޮށްފި ނަމަ ލިވާ ހަލާކުވެ މީހާ ރީނދޫވުމާއި ކިޑްނީ ފެއިލް ވުން އަދި ހިތަށް އެކިއެކި އަސަރު ކުރުން ވެސް މި ބަލީގެ އަލާމާތްތަލުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެއެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ކަށި ފީވުމާއި ކަށްޓަށް އަސަރުކުރުމަކީ ވެސް މި ބަލީގެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަންކަމެވެ.
ބަލިން ސަލާމަތްވުމަށް ކުރެވިދާނެ ކަންކަން
މި ބަލިން ސަލާމަތް ވުމަށް ކާބޯތަކެތި ސާފު ތާހިރުކޮށް ދޮވުމަށްފަހު ބޭނުން ކުރުން މުހިންމެވެ. އަދި ގިނަ ގިނައިން އަތް ދޮވުމާއި ބަލިވެ އުޅޭ ނަމަ ކާނާ ތައްޔާރު ކުރުމުން ދުރުހެލިވުން ހިމެނެއެވެ.
ކާނާ ތައްޔާރުކުރާ ރެސްޓޯރަންޓް ތަކާއި އެހެނިހެން ތަންތަނުން ވެސް ކާބޯތަކެތީގެ ސާފުތާހިރުކަމަށް ސަމާލުވުމަށް ޑރ. ފައިސަލް ވަނީ އިލްތިމާސް ކޮށްފައެވެ.
އެގޮތުން ޚާއްސަކޮށް ސްކޫލު ކެންޓީނު ފަދަ ތަންތަނުގައި ކާބޯތަކެތި ވިއްކާއިރު، އެތަންތަނުގައި ކާނާ ތައްޔާރުކުރާ މީހުން ސާފުތާހިރުކަމަށް ސަމާލުވުމަށް ޑރ. ފައިސަލް ވަނީ އިލްތިމާސް ކޮށްފައެވެ.