16 Apr 2026, 13:31
މި އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ މަހާ އަޅާބަލާއިރު މާރިޗު މަހު ރާއްޖޭގައި ޑެންގީ ހުން ޖެހިގެން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ މިންވަރު ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފައިވާކަމަށް ހެލްތް ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ (އެޗްޕީއޭ)އިން އާންމުކޮށްފައިވާ އެންމެ ފަހުގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކައިފިއެވެ.
އެޗްޕީއޭއިން ބުނީ، ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ އަތޮޅަކުން ވެސް ޑެންގީގެ ކޭސްތައް ފެންނަ މިންވަރު އިތުރުވަމުންދާ ކަމަށެވެ. އެގޮތުން، ކުރިއަށް އޮތް މޭ މަހުން ފެށިގެން ޖުލައި މަހުގެ ނިޔަލަށް ބަލިޖެހޭ މީހުންގެ އަދަދު އިތުރަށް މަތިވާނެ ކަމަށް އެޗްޕީއޭއިން ލަފާކުރެއެވެ.
މި ބަލި ފެތުރުން ކޮންޓްރޯލްކުރުމުގެ ގޮތުން ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން އަންނަނީ ގިނަ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަމުންނެވެ.
އެގޮތުން، އާންމުން ހޭލުންތެރިކުރުވުމުގެ ހަރަކާތްތަކާއި، ބަލި މީހުންނަށް ފަރުވާދިނުމުގައި އަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ "ކުލިނިކަލް މޭނޭޖްމަންޓް" ސެޝަންތައް ސިއްހީ ހިދުމަތްތެރިންނަށް އަމާޒުކޮށްގެން ކުރިއަށްގެންދާކަން އެޗްޕީއޭއިން ފާހަގަކުރެއެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ރަށު ކައުންސިލްތަކާ ގުޅިގެން މަދިރި އާލާވާ ތަންތަން ނައްތާލުމުގެ މަސައްކަތާއި، ބަލި ފެތުރޭ މިންވަރު ގާތުން ބަލައި ކޮންޓްރޯލްކުރުމުގެ އޮޕަރޭޝަންތައް ވެސް އަންނަނީ ހިންގަމުންނެވެ.
މަދިރީގެ އުނދަގުލުން ރައްކާތެރިވުމަށްޓަކައި ޑީޓް (DEET) ނުވަތަ ޕިކަރިޑިން (Picaridin) އެކުލެވޭ މަދިރި ލޯޝަނާއި ސްޕްރޭ ބޭނުންކުރުމަށް އެޗްޕީއޭއިން އިރުޝާދުދެއެވެ. ހަމައެހެންމެ، ހަށިގަނޑު ބޮޑަށް ނިވާވާ ފަދަ ފަނޑު ކުލައިގެ ހެދުން އެޅުމާއި، ގޭގެ ކުޑަދޮރުތަކުގައި މަދިރި ދާ ޖެހުމަކީ ވެސް ބަލިން ރައްކާތެރިވުމަށް އެޅިދާނެ މުހިންމު ފިޔަވަޅުތަކެކެވެ.
ޑެންގީ ފަތުރާ އީޑިސް މަދިރިއަކީ އާންމުކޮށް ދުވާލު ގަޑީގައި ހަފާ މަދިރިއަކަށް ވީނަމަވެސް، ހުރިހާ ވަގުތެއްގައި ވެސް ސަމާލުވުން މުހިންމެވެ.
ޑެންގީ ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ކުރެވޭ މައިގަނޑު މަސައްކަތްތައް:
ބަލިން ރައްކާތެރިވުމަށް އާންމުން ހޭލުންތެރިކުރުވުން.
- ބަލި މީހުންނަށް ފަރުވާދިނުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކުރުމަށް "ކުލިނިކަލް މޭނޭޖްމަންޓް" ތަމްރީނުތައް ބޭއްވުން.
- ކައުންސިލްތަކާ ގުޅިގެން މަދިރި އާލާވާ ތަންތަން ނައްތާލުމުގެ ހަރަކާތްތައް ހިންގުން.
- ބަލީގެ ތަފާސްހިސާބުތައް މޮނިޓަރކޮށް، ބަލި އިތުރުވާ ސަރަހައްދުތަކަށް ހާއްސަ ސަމާލުކަމެއް ދީގެން މަސައްކަތް ކުރުން.
ސާފު ފެން ހަރުލާ ކޮންމެ ތަނަކީ ވެސް އީޑިސް މަދިރި އާލާވެދާނެ ތަނަކަށްވާތީ، ގޭތެރެއާއި ގޯތިތެރޭގައި ފެން ހަރުލާފައި ހުންނަ ތަކެތި ހަފުތާއަކު އެއްފަހަރު ސާފުކުރުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ.
އެޗްޕީއޭއިން ބުނާ ގޮތުގައި މަދިރި ފަނި އަޅާފައި ހުންނަ ތަކެތީގެ ފެން އޮއްސާލި ކަމުގައިވިޔަސް، އެ ތަކެތީގެ ފާރުގައި ހަރުލާފައި ހުންނަ މަދިރި ބިސް، ހަލާކުނުވެ ހަ މަސް ދުވަހަށްވުރެ ގިނަ ދުވަހު ހުރެއެވެ. އެހެންކަމުން އެފަދަ ތަކެތި ރަނގަޅަށް އުނގުޅައިގެން ދޮވެ ސާފުކުރުން މުހިންމެވެ.
ޑެންގީ ފަދަ ބަލިތަކުން މުޖުތަމައު ސަލާމަތްކުރުމަކީ ފަރުދީ އަދި ޖަމާއީ ޒިންމާއެކެވެ. މިކަމުގައި ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކާއި އެހެނިހެން މުއައްސަސާތައް ގުޅިގެން ރަށް ސާފުކުރުމުގެ ހަރަކާތްތައް ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ކުރިއަށް ގެންދިއުމަކީ ބަލި ފެތުރުން ހުއްޓުވުމަށް އޮތް އެންމެ ފަހި މަގެވެ.