27 Mar 2016, 12:23
އީރާނާއި އަވަށްޓެރި ސައޫދީ އަރަބިޔާ ދެމެދު ސިޔާސީ ދެބަސްވުންތަކެއް އެބަހުރިކަމަށް އީރާނުގެ ރައީސް ޑރ. ހަސަން ރޫހާނީ އިއްޔެވަނީ ވިދާޅުވެފަ އެވެ. ރޫހާނީ ވިދާޅުވީ އެދެބަސްވުންތައް އިތުރަށް ބޮޑުކުރަން ގަސްދު ނުކުރައްވާ ކަމަށާއި ބޭނުން ވަނީ މައްސަލަ ހައްލުކުރަން ކަމުގަ އެވެ.
ޕާކިސްތާނަށް ކުރެއްވި ދެދުވަހުގެ ރަސްމީ ދަތުރުފުޅެއް ނިންމަވާލެއްވުމަށް ފަހު އިސްލާމް އާބާދުން ފުރާވަޑައިގަތުމުގެ ކުރިން ބޭއްވި ނޫސްކޮންފަރެންސެއްގައި ރޫހާނީ ވިދާޅުވީ އީރާނުގެ ނިއުކްލިޔާ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށް އެ ގައުމާއި ދުނިޔޭގެ ބޮޑެތި ބާރުތަކާ ދެމެދު ސޮއިކުރި އެއްބަސްވުމަކީ ދޭދޭގައުމުތަކުގެ މައްސަލަތަކާއި ސަރަހައްދީ މައްސަލަތައް ޙައްލުކުރުމުގެ ނަމޫނާ އެއްބަސްވުމެއް ކަމުގަ އެވެ. ރޫހާނީ ވިދާޅުވީ އޭނާގެ ގައުމާއި ސައޫދީ އަރަބިޔާ ދެމެދުގައިވާ ސިޔާސީ ޚިލާފްތައްވެސް މިގޮތަށް ހައްލުކުރަންޖެހޭ ކަމަށާ މައްސަލަތައް ބޮޑުކޮށް އެއްގައުމު އަނެއް ގައުމާ ދިމާކޮށްގެން އެއްވެސް ގައުމަކަށް ފައިދާ ނުކުރާނެ ކަމުގައެވެ.
އިސްލާމީ އެންމެ މުއްސަނދި އަދި އެންމެ ބޮޑެތި ގައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އީރާނާއި ސައޫދީ އަރަބިޔާގެ ގުޅުންތައް މިވަގުތު ކެނޑިފައިވީ ނަމަވެސް ދެ ގައުމުގެ ގުޅުންތައް ރަނގަނޅު ކުރުމަށް މެދުވެރިއެއްގެ ބައި އަދާކުރަން ބޭނުންވާކަން ޕާކިސްތާނާއި ތުރުކީއާއި އިންޑޮނީޝިޔާ އާއި މެލޭޝިޔާ އިން ވެސް ވަނީ ހާމަކޮށްފަ އެވެ. އީރާނާއި ސައޫދީ އަރަބިޔާއާ ދެމެދު ޚިލާފްތައް އުފެދެނީ އެދެގައުމުންކުރެ ކޮންމެ ގައުމަކުން ވެސް މެދުއިރުމައްޗަށާއި ގަލްފުގެ ސަރަހައްދަށް ބާރާއި ނުފޫޒު ހިންގުމަށް ކުރަމުން ގެންދާ މަސައްކަތްތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ.
މިއީ އަމިއްލަ މަސްލަޙަތާ ގުޅިފައިވާ ކަމެއް ނަމަވެސް ކޮންމެ ގައުމަކުން ވެސް ގެންދަނީ މިއީ މަޛްހަބީ ދެބަސްވުންތަކެއްގެ ގޮތުގައި ދުނިޔެއަށް ދެއްކުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ. އީރާނާއި ސައޫދީ އަރަބިޔާ އާ ދެމެދުގައިވާ ދެބަސްވުންތަކުގެ މައްސަލަ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ގޯސްވީ ސޫރިޔާގެ މައްސަލައާއި ޔަމަންގެ މައްސަލައާ ގުޅިގެންނެވެ. އީރާނުގެ ތާއީދު ލިބިފައިވާ ސޫރިޔާގެ ރައީސް ބައްޝާރުލްއަސަދުގެ ސަރުކާރު ވައްޓާލުމުގެ މަސައްކަތް ފާޅުގައި ސައޫދީ އަރަބިޔާއިން ފެށުމުންނެވެ. އެކަމުގައި ސައޫދީން ބަހަނާއަކަށް ދައްކަނީ އަރަބި ރަބީއުގެ ދުވަސްވަރު ސޫރިޔާގެ ރައްޔިތުން ބައްޝާރުގެ ސަރުކާރާ ދެކޮޅަށް ނުކުތް މައްސަލައެވެ.
ސޫރިޔާގެ ރައްޔިތުން ބައްޝާރުގެ ސަރުކާރާ ދެކޮޅަށް ނުކުތުމުން ބައްޝާރުގެ ސަރުކާރު ވެއްޓެންޖެހޭނެ ކަމަށް ސައޫދީން ގަބޫލުކުރާ އިރު މިސްރުގެ ރައްޔިތުން އެގައުމުގެ ކުރީގެ ރައީސް ހުސްނީ މުބާރަކްގެ ވެރިކަމާ ދެކޮޅަށް ނުކުތުމުން ސައޫދީން ދެކުނުގޮތް މުޅިން ތަފާތެވެ. މުބާރަކްގެ ސަރުކާރަކީ ސައޫދީންގެ ތާއީދު ލިބިފައިވާ ސަރުކާރަކަށްވާތީ ސައޫދީން މަސައްކަތް ކުރީ މުބާރަކުގެ ސަރުކާރު ވެއްޓުމާ ދެކޮޅަށެވެ. ނަމަވެސް މުބާރަކް އިސްތިއުފާ ދެއްވުމަށްފަހު މަގާމުން ދުރުވެ ވަޑައިގަތީއެވެ. ނަމަވެސް މުބާރަކަށްފަހު މިސްރުގެ ވެރިކަމާ ހަވާލުވި ޑރ. މުހައްމަދު މުރުސީގެ ވެރިކަން ވައްޓާލުމަށް އަބްދުލްފައްތާޙް އައްސީސީ ގެންނެވި އަސްކަރީ އިންގިލާބަށް ސައޫދީންވަނީ ފާޅުގައި ތާއީދުކޮށްފަ އެވެ.
މުބާރަކާ ޚިލާފަށް ބައްޝާރު ވެރިކަން ދޫކޮށްނުލައްވައި ވެރިކަމުގައި ދެމިހުންނެވީ އެވެ. ގަދަބާރުން ބައްޝާރުގެ ވެރިކަން ވައްޓާލުމަށް މަސައްކަތްކުރާ އިދިކޮޅު ޖަމާއަތްތަކަކީ އަރަބި ރަބީއުގެ ދުވަސްވަރު ސޫރިޔާ ރައްޔިތުން ބައްޝާރުގެ ސަރުކާރާ ދެކޮޅަށް ތެދުވި ތެދުވުމާ އެއްވެސް ގުޅުމެއްހުރި ޖަމާއަތްތަކެއް ނޫނެވެ. އެޖަމާއަތްތައް ބޭނުންވަނީ މުޅި ސޫރިޔާ ފުނޑުފުނޑުވެ ވީރާނާކޮށްގެންވެސް ބައްޝާރުގެ ވެރިކަން ވައްޓާލުމަށްފަހު ވެރިކަން ހޯދުމެވެ. އަދި ބައްޝާރު ބޭނުންފުޅުވަނީ ކޮންމެ އަގެއް ދައްކަވައިގެންވެސް ވެރިކަމުގައި ދެމިހުންނެވުމަށެވެ. ނަމަވެސް ބޭރުގެ ފަރާތްތައް ފަހަތުގައި ތިބެގެން ގަދަބާރުން ގައުމުތަކުގެ ވެރިކަން ވައްޓާލައިގެން ވެރިކަން ހޯދާ ޖަމާއަތްތައް ފޭލްވެގެން ގޮސްފައިވާ މަންޒަރު ލީބިޔާގެ ހާލަތުން ވެސް ދުނިޔެއަށް ވަނީ އެނގި ސާފުވެފަ އެވެ.
ބައްޝާރުގެ ވެރިކަން ވައްޓާލަން އުޅޭ ސޫރިޔާގެ އިދިކޮޅު ޖަމާއަތްތަކުގެ ފަހަތުގައި ވަނީ އެމެރިކާއާއި ޔޫރަޕާއި ގަލްފުގެ އަރަބި ގައުމުތަކެވެ. ސޫރިޔާގެ ސަރުކާރު ދަމަހައްޓަން މަސައްކަތްކުރަނީ އީރާނުންނެވެ. ސޫރިޔާގެ މައްސަލައާ ޚިލާފަށް ޔަމަންގެ މައްސަލައަށް ބަލާއިރު ފެންނަނީ ސައޫދީން ޔަމަންގެ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު ދިފާއުކޮށް ޔަމަން ސުންނާފަތިވިޔަސް އެގައުމުގެ ވެރިކަން ދަމަހައްޓަން އުޅޭ މަންޒަރާއި ޔަމަންގެ އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުގެ ފަހަތުގައި އީރާން ވާ މަންޒަރެވެ.
އެހެންކަމުން އީރާނާއި ސައޫދީ އަރަބިޔާއާ ދެމެދުގައިވާ މައްސަލަތަކަކީ މުޅިން ވެސް އަމިއްލަ މަސްލަޙަތާ ގުޅިފައިވާ ސިޔާސީ ކަންކަމެވެ. ސަރަހައްދުގެ ގައުމުތަކަށް ބާރާއި ނުފޫޒު ހިންގުމާ ގުޅިފައިވާ ދެބަސްވުންތަކެވ ނަމަވެސް މިއާއެކު މިދެބަސްވުންތަކުގެ ތެރެއަށް މިހާރު ވަނީ ސުންނީ ޝިޔައީ މަޛްހަބީ ޚިލާފުތައް ވެސް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ވަދެފަ އެވެ.
އީރާނާއި ސައޫދީ އަރަބިޔާގެ ދެބަސްވުންތަކާ ގުޅިގެން އިސްލާމީ ގިނަ ގައުމުތަކުން ގެންގުޅެނީ އެދެގައުމު ސުލްޙަ ކުރުވުމުގެ ސިޔާސަތެކެވެ. ޕާކިސްތާނުން ގެންގުޅޭ ސިޔާސަތު މިކަމުގައި މިސާލަކަށް ފުދެ އެވެ. ޕާކިސްތާނަކީ ޒަމާނުއްސުރެ ސައޫދީ އަރަބިޔާއާ ވަރަށް ގާތް ގުޅުންތަކެއް ދަމަހައްޓަމުން އަންނަ ގައުމެކެވެ. ނަމަވެސް ސައޫދީން ސިޔާސީ ބޭނުމެއްގައި ޔަމަނަށް އަސްކަރީ ގޮތުން ވަދެގަތުމުން އެކަމުގައި ސައޫދީންނަށް އެހީތެރިވުމަށް ޕާކިސްތާނުން ދެކޮޅު ހެދި އެވެ. މިގޮތުން ޔަމަނާ ދެކޮޅަށް ސައޫދީން ރުކުރުވާލި އެލަޔަންސްގައި ބައިވެރިވުމަށް ޕާކިސްތާނުން ފާޅުގައި ދެކޮޅު ހެދިއެވެ. ނަމަވެސް ސައޫދީ އަރަބިޔާއަށް ގައުމަކުން ނޫނީ ޖަމާއަތަކުން ގޯނާކުރާނަމަ ސައޫދީ ގެ ދިފާއުގައި ތެދުވާނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން ޕާކިސްތާނުން ދީފައިވެ އެވެ.
ސަައޫދީން އީރާނާ ގުޅުންތައް ކަނޑާލުމުން ވެސް ޕާކިސްތާނުން ޚިޔާކުރީ ވަކިކޮޅަކަށް ނުޖެހުމުގެ ބުއްދިވެރި ސިޔާސަތެވެ. އެހެންކަމުން ޔަމަނާއި ސޫރިޔާގެ މައްސަލައާ އަދި އީރާނާ ގުޅުންތައް ކަނޑާލި މައްސަލާގައި ވެސް ސައޫދީ ކޮޅަށް ފާޅުގައި ޖެހިފައިވަނީ ގަލްފުގެ އަރަބި ގައުމުތަކާއި ކޮމޯރޯސްއާއި ޖިބޫތީ ފަދަ ދެތިން ގައުމެކެވެ. އެހެންގައުމުތަކުން މަސައްކަތް ކުރަނީ ސައޫދީ އާއި އީރާން ސުލްޙަވެރި ކުރުވުމަށެވެ. އަދި ކުރިޔާ ޚިލާފަށް ޔޫރަޕްގެ ގައުމުތަކާއި އެމެރިކާގެ ވިސްނުން ވެސް މިހާރުހުރީ ވަކިކޮޅަކަށް ބުރަނުވެ ސައޫދީ އާއި އީރާން ސުލްޙަވެރި ކުރުވުމުގެ މައްޗަށެވެ.